Սիրանույշ Գեւորգյան, ԷկոԼուր
Համաձայն «Հայաստանի անտառներ» հասարակական կազմակերպության տվյալների` Հայաստանում անտառահատումները շարունակվում են` հասնելով աղետալի ծավալների: Անտառների կորուստը առաջացնում է տնտեսական և սոցիալական խնդիրներ, որոնց թվում են հողերի վտանգավոր չափերի հասնող էրոզիան, սելավները և սողանքները, տեղանքի կլիմայի փոփոխությունը, հողերի բերրիության անկումը, բերքատվության նվազումը, կենասաբազմանության կորուստը, աղտոտված օդը և այլն:
Թեև Հայաստանում անտառահատումների մեծ ծավալները գրանցվել են 1992-1995թթ. էներգետիկ ճգնաժամի տարիներին, սակայն այսօր էլ հատումները և անտառածածկ տարածքների կրճատումը շարունակվում է` հասնելով մտահոգիչ ծավալների: Այժմ անտառահատումները կատարվում են էժան վառելիքի մեծ պահանջարկի և անտառային անկատար օրենսդրության պատճառով: Նաև պետք է հաշվի առնել կոռուպցիան, ապօրինի հատումները և անհամապատասխան անտառային քաղաքականությունը: Համաշխարհային Բանկի հաշվարկների համաձայն, եթե հատումները շարունակվեն այս ծավալներով, ապա 20 տարի անց Հայաստանում անտառները կվերանան:
20-րդ դարի սկզբին Հայաստանի տարածքի 25 տոկոսը անտառածածկ էր: Այժմ այն հասելէ 8-9 տոկոսի:
Ըստ «Հայաստանի անտառներ» ՀԿ-ի տնօրեն Նազելի Վարդանյանի տրամադրած տվյալների, որը նա ներկայացրեց հունիսի 21-22-ին տեղի ունեցած «Հայաստանի անտառային ոլորտը. Իրավիճակի վերլուծություն, խնդիրներ, լուծումներ» լրագրողական դասընթացի ընթացքում, Հայաստանում տարեկան օգտագործվում է 500 000 մ3 փայտ միայն որպես վառելիք, այսինքն միայն այս նպատակով ամեն տարի հատվում է 4 000 հա անտառ, չհաշված այլ նպատակներով փայտի օգտագործումը: Մեկ շնչին բաժին ընկնող անտառային տարածքը Հայաստանում ընդամենը 0,1 հա է, այն դեպքում, երբ ԱՊՀ երկրներում այդ ցուցանիշը 27 անգամ ավելի է` 2,7 հա:
Մեկ այլ խնդիր էլ նաև այն է, որ փոքր է Հայաստանի անտառների խտությունը: 1993թ-ի հաշվառման տվյալներով մեկ հեկտարին բաժին ընկնող անտառային ծավալը 125 մա է, որը պահանջվող ծավալի կեսն է: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի անտառների միջին խտությունը 0,52 է: Սա այն սահմանն է, երբ անտառը կարող է կորցնել իր ինքնավերականգնման հատկությունը:
«Հայաստանի անտառներ» ՀԿ-ն, ստեղծված իրավիճակը շտկելու համար, առաջարկում է առաջին հերթին նվազեցնել բնակչության շրջանում փայտանյութի պահանջարկը` առաջարկելով մատչելի այլընտրանք, օրինակ բնական գազի մատակարարում, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների զարգացում: Այս գործընթացը կհանգեցնի տարեկան հատվող փայտանյութի քանակի նվազեցման: Ի հավելումն վերջինիս, պետք է մշակել և կիրառել անտառների կայուն կառավարման ազգային ծրագիր, որը կօգնի ընդարձակել Հայաստանի անտառային տարածքը:
ՀԿ-ն առաջարկում է նաև անհրաժեշտ այլ քայլեր, որոնց թվում են.
• Անտառվերականգնում, մեծածավալ ծառատունկերի իրականացում` երաշխավորելով դրանց հետագա գոյատևումը
• Կոճղաշիվային վերակագնման աշխատանքներ
• Օրենսդրական բարեփոխումներ` անտառների արդյունավետ պահպանման համար
• Oրենսդրության կիրառման մեխանիզմների մշակում` արդյունավետ անտառկառավարման համար
• Ուսումնասիրություններ և մոնիտորինգ` արդյունավետ կառավարման և հասարակության մասնակցության ապահովման համար
• Հասարակական իրազեկության բարձրացմանն ու կրթությանն ուղղված աշխատանքներ
• Տեղական համայնքների իրավասությունների ուժեղացում` որպես տեղական անտառների պահապաններ:
Հուլիս 09, 2010