ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ. ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՐԾԻՔ՝ ԵՐԵՎԱՆԻ ԿԱՄԵՐԱՅԻՆ ԹԱՏՐՈՆԻ ՏՆՕՐԵՆ ԱՐԱ ԵՐՆՋԱԿՅԱՆ

ԷկոԼուր

Մենք շարունակում ենք կլիմայի փոփոխության գործընթացների վերաբերյալ հանրահայտ մարդկանց հետ հարցազրույցներ հրապարակել: Մեր զրուցակիցը ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, Երեւանի կամերային թատրոնի հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավար եւ տնօրեն, դրամատուրգ  Արա Երնջակյանն է:

Պարոն Երնջակյան, ի՞նչ էկոլոգիական խնդիրներ են Ձեզ ամենից շատ անհանգստացնում:

Ես մարդ եմ եւ բոլոր էկոլոգիական խնդիրներն ինձ անհանգստացնում են: Իհարկե, տարերային աղետների դեմ դժվար է պայքարել, բայց կան էկոլոգիական խնդիրներ, որ մենք կարող ենք լուծել: Օրինակ` ծառահատումները, որ արդեն մասսայական բնույթ են կրում:

Երբ լսում ես խնդիրների մասին, սկսում ես հասկանալ, թե ինչ անպաշտպան վիճակում ես գտնվում: Մենք դաժանաբար շահագործում ենք մեր ընդերքը, աղտոտում ենք մեր շրջակա միջավայրը, դրանով  վտանգ ստեղծում եւ մեզ համար, եւ, ամենակարեւորը, մեր սերունդների համար: Միգուցե մենք չզգանք թունավոր թափոնների գերեզմանոցների ազդեցությունը, բայց կգա մի սերունդ, որ կարող է մեզ անիծել ու ասել. «Այս ի՞նչ եք արել, ինչո՞ւ եք այստեղ թունավոր թափոնների գերեզմանոցներ կառուցել, որոնք հազարամյակների կյանք ունեն»: Սա նշանակում է, որ մենք հազարամյակների համար ենք պատասխանատու:

Իսկ աշխարհում ի՞նչ էկոլոգիական խնդիրներ են Ձեզ մտահոգում:

Մենք ականատես եղանք, թե ինչպես Եվրոպան գործնականորեն ջրով է ծածկվեց: Ինչ-որ մի բան երեւի այնպես չենք արել եւ այժմ պատժվում ենք: Մենք պետք է փոխենք մեզ, այդ ժամանակ երեւի թե բնությունն էլ մեր նկատմամբ բարեհաճ լինի:  Ոչ մի գազանի տեսակ` ոչ գայլը, ոչ կոկորդիլոսը, նման վայրենի ձեւով չի վերաբերվում բնությանը: Առյուծն իր զոհին հրամցնում է մնացած փոքրիկ գազանիկներին, որ նրանք էլ կուշտ լինեն: Միայն մարդն է, որ անկուշտ է: Ես նկատի ունեմ բնության հետ հարաբերվելու պրոբլեմը: Կարծում եմ, որ սա բնության կողմից աննկատ չէր կարող անցնել, եւ բնությունը պատժում է մեզ` բոլորիս: Միգուցե Մեծ Ջրհեղեղն արդեն սկսվել է, պարզապես ուրիշ անուն ենք դնում դրան, եւ պետք է արդեն մտածել` տապանն ինչպես ենք պատրաստելու, այսինքն երկրագունդն ինչպես ենք փրկելու: 

Բնությունը եւ շրջակա միջավայրը ոգեշնչու՞մ են Ձեզ Ձեր ստեղծագործական աշխատանքում:

Գեղեցիկ մայրամուտը կամ լուսաբացն արդեն իսկ ոգեշնչում են: Բայց հիմա, ցավոք սրտի, ավելի շատ ազդեցություն են թողնում բնության արհավիրքները, որոնք բացասական զգացողություններ են առաջացնում: Մեր ներկայացումներում էլ է բնությանն անդրադարձ լինում` ծառերին, հատումներին, նույնիսկ ջրհեղեղներին: Մենք փորձում ենք հնարավորինիս չափ մեր հանդիսատեսին ինչ-որ բաներ տալ, հասկացնել: Եթե մեր քաղաքում ապրող մարդիկ մի քիչ ավելի մտածելով գործեն, չեմ ասում բոլոր արհավիրքները կանհետանան, բայց, ամենակարեւորը, չարությունը կվերանա: Սա մեր թատրոնի գերխնդիրն է, կարծում եմ` արվեստինը` նույնպես:

Ձեր թատրոնի բակում նույնիսկ հատված ծառերի արձան ունեք:

Մեզ վրա շատ վատ ազդեցություն թողեց, այն ինչ տեղի ունեցավ: Ես հասկանում եմ, որ դա բնական էր, դա պետք է լիներ, այդ  սարսափելի տարիներին մենք պետք է պաշտպանվեինք: Եւ այդ ծառերի հիշատակին նվիրված մի փոքրիկ արձանիկ կանգնեցրինք:

Բայց ներկայումս էլ անտառահատումները կտրուկ ավելացել են: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում այս ամենին:

Ճիշտն ասած, ես այդ մասին չգիտեմ, բայց շատ տխուր բան եք ասում: Ծառեր չլինելու դեպքում մենք անապատ ենք դարձնում Երեւանը, Հայաստանը, իսկ անապատում գոյատեւելու մենք պատրաստ չենք: Ես հույս ունեմ, որ այդպես չի լինի: Ես լավատես եմ եւ կարծում եմ, որ մենք մեր սխալները չպետք է կրկնենք:

Կլիմայի փոփոխության մասին խոսում են քաղաքական գործիչները, գիտնականները, կանխագուշակում են աղետներ: Արդյոք զգու՞մ եք Դուք այդ փոփոխությունները եւ հատկապես ինչու՞մ են դրանք նկատելի:

Մենք, իրոք, շատ վտանգավոր ժամանակներում ենք ապրում: Բայց խոսելուց զատ ոչինչ տեղի չի ունենում: Մենք աշխարհով մեկ պետք է փորձենք գտնել լուծումներ: Մենք պետք է խելացի մոտենանք ցանկացած տարբերակին, վերլուծենք եւ հասկանանք`  ինչ է տեղի ունենում եւ ինչպես պայքարենք:

Ի տարբերություն աշխարհի տարբեր երկրների Հայաստանում լավ եղանակ է: Ի՞նչ եք կարծում, կլիման մեզ խնայում է:

Գիտեք ինչ, այստեղ մի վտանգավոր բան կա: Երբ մենք նայում ենք հեռուստացույցով, որ Իսպանիայում  ջրհեղեղ է, կամ Մեքսիկայում, թվում է, թե դա հեռու է ու մեզ չի վերաբերվում: Մենք մոռանում ենք, որ այս մոլորակը շատ փոքր է: Տիեզերանավն ընդամենը քառասունհինգ րոպեում անցնում է այդ ամբողջ մոլորակը: Այսինքն`միկրոմիջավայրում ենք ապրում եւ այն, ինչ-որ հիմա տեղի է ունենում Իսպանիայում, վաղը կարող է անդրադառնալ եւ այստեղի կլիմայի վրա: Եւ այդպես վերեւից նայել ու ասել, դե  մենք Հայաստանում ենք, մեզ մոտ խնդիրներ չկան, ճիշտ չէ:

Ինչպե՞ս կարող են արվեստն ու մշակույթն իրենց ներդրումն ունենալ շրջակա միջավայրի պահպանման գործում:

Մենք մի պահ կորցրել ենք կապը երիտասարդների հետ: Մեր ամենագեր խնդիրը պետք է լինի քաղաքացի դաստիարակելը բառիս ամենալայն իմաստով: Ես վերադառնում եմ տիեզերքի կապին: Եթե շատ բարի հասարակարգ լինի, եթե ջերմությունը քաղաքում ստեղծվի ոչ միայն վառարանների միջոցով, այլ  մեր սրտերից գա, մենք եւ մեր քաղաքում միշտ տաք եղանակ կունենանք, եւ երկրագնդում:

Որքանո՞վ եք Դուք անձամբ պատրաստ փոխելու Ձեր կենսակերպը, որպեսզի պահպանեք բնությունը:

Ես կարծում եմ` այն, ինչ-որ ես անում եմ, իմ համեստ աշխատանքը ինչ-որ չափով նպաստում է դրան: Ավելին ես կարող եմ անել, եթե կոնկրետ խնդիր առաջանա:

Հունվար 12, 2011