

ԷկոԼուր
Մասրիկ եւ Սոտք գետերը ձեւավորվում են Սեւանա լճի ջրահավաք ավազանի տարածքում: Այդ գետերը Մասրիկ, Սոտք, Ազատ գյուղերի հիմնական ջրի աղբյուրն են: Բնակիչները ջրում են իրենց հողամասերը: Ջուրը խմում են կենդանիները: Ամեն ինչ այնպես է, ինչպես սովորական գյուղերում: Սակայն մի բան սովորական չէ:
Այդ գետերի ջրի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ նրանցում ծանր մետաղներ կան: ՀՀ բնապահպանության նախարարության շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության մոնիտորինգի կենտրոնի 2010թ. տվյալներով` Մասրիկ, Սոտք, Արգիճի, Գավառագետ գետերում նկատվում է վանադիումի, քրոմի, եւ որոշ դեպքերում նիկելի ՍԹԿ-ի գերազանցում: Այս տարրերը պարունակում են ասֆալտի արտադրությունների, լցակայանների, լվացման եւ այլ կայանների արտանետումները:
Բայց կան նաեւ այլ, հասարակությունից գաղտնի պահվող տվյալներ: Մասրիկ եւ Սոտք գետերում ծանր մետաղներով աղտոտումը դրսեւորվում է ոչ այնքան ջրում, որքան գետերի նստվածքում: Եւ այստեղ պարզ է դառնում, որ Մասրիկ եւ Սոտք գետերի հատակի նստվածքը պարունակում է ծանր մետաղների մի ամբողջ փունջ, որի պրոֆիլն ամբողջովին արտացոլում է Սոտքի ոսկու հանքավայրում այդ մետաղների պարունակման պրոֆիլը: Պրոֆիլները կազմված են ավելի քան 40 տարրերի վերլուծության արդյունքների համաձայն, ընդ որում վերցված են միմյանց փոխհարաբերակցությամբ: Բնորոշ հատկանիշները նույնն են տվյալ նստվածքների, ինչպես նաեւ ձյան եւ փոշու համար, որը նստել է Սոտքի հանքավայրի կողքի ձյան վրա: Նրանք ճշգրտորեն կրկնում են հանքում պարունակվող ծանր մետաղների պրոֆիլը:
Իրականանում են երկրաբան, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Սերգեյ Գրիգորյանի կանխատեսումները, ով նախազգուշացնում էր, որ հանքի լցակույտերը կվարակեն տարածքը, գետերի ջուրը, իսկ նրանց միջոցով` Սեւանը:
Խորհրդային ժամանակաշրջանում Սոտքի հանքավայրը շահագործվում էր եւ բաց, եւ փակ եղանակով, ընդ որում, բաց շահագործման ծավալները սահմանափակ էին: Այժմ Սոտքի հանքավայրը շահագործվում է բաց եղանակով: «GeoProMining Gold» ընկերության ղեկավարները պնդում են, որ այդ եղանակը հարկադրաբար է կիրառվում, քանի որ հանքում ոսկու պարունակությունը քիչ է: Տեղի բնակիչներն այլ կարծիքի են: «Ժամանակին Սոտքն ուղղակի ջրում էին, եւ այդպես լվանում էին ոսկին: Դա շատ հարուստ հանքավայր է, բոլորն այդ մասին գիտեն, բայց ավելի ձեռնտու է տեսք ընդունել, որ ոսկին քիչ է»,- ասաց մեզ նրանցից մեկը: Սոտքի հանքավայրում բացի ոսկուց եւ արծաթից կա մկնդեղ, ծարիր, վանադիում, կադմիում եւ շատ ուրիշ այլ տարրեր` ներառյալ ուրան, տելլուր եւ ռադոն: Այդ բոլորը կամ տարվում է ոսկու կոնցենտրատի մեջ, կամ լցակույտերի տեսքով թափվում է շրջակա միջավայրում: Այնպես որ, եթե լցակույտերը լավ լվացվեն, հենց տեղում եւս մեկ ֆաբրիկա սարքեն, ապա կարելի է շատ հետաքրքիր, թանկարժեք, թեկուզ եւ թունավոր տարրեր կորզել: Իսկ եթե օգտագործվեն Սոտք եւ Մասրիկ գետերը որպես լվացման գծեր, ապա կարելի է զբաղվել միջազգային բիրժաներ հազվադեպ մետաղների արտահանմամբ: Իսկ ի՞նչ կլինեն Սեւանը, ջուրը, գետերը: Թանկարժեք ջրային ռեսուրսները աղտոտվում են հենց հիմա մեր աչքի առաջ: Հաշվի առնելով այն, որ «GeoProMining Gold» ընկերությունը գործին լուրջ է կպել, արդեն Սոտքում տեղադրել է մանրացման-տեսակավորման արտադրություն եւ մտադիր է մի քանի անգամ ավելացնել արտադրության ծավալները, ապա կարելի է ասել, որ այդ գետերին երկար չի մնացել ապրելու, մինչեւ նրանք ամբողջությամբ չվերածվեն պոչերի:
Հուլիս 22, 2011 at 12:20





