ԿԱՐՄԻՐ ԳՐՔՈՒՄ ԳՐԱՆՑՎԱԾ ԲԵԶՈԱՐՅԱՆ ԱՅԾԵՐԸ ԻՋՆՈՒՄ ԵՆ ԳԻԼԱՆ, ԻՍԿ ՊԱՇՏՈՆՅԱՆԵՐԸ ՊՆԴՈՒՄ ԵՆ, ՈՐ ԱՅԾԵՐ ԱՅՆՏԵՂ ՉԿԱՆ ԵՎ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԼԻՆԵԼ

ԿԱՐՄԻՐ ԳՐՔՈՒՄ ԳՐԱՆՑՎԱԾ ԲԵԶՈԱՐՅԱՆ ԱՅԾԵՐԸ ԻՋՆՈՒՄ ԵՆ ԳԻԼԱՆ, ԻՍԿ ՊԱՇՏՈՆՅԱՆԵՐԸ ՊՆԴՈՒՄ ԵՆ, ՈՐ ԱՅԾԵՐ ԱՅՆՏԵՂ ՉԿԱՆ ԵՎ ՉԵՆ ԿԱՐՈՂ ԼԻՆԵԼ

ԷկոԼուր

Երեկոյան «Խոսրովի անտառ» արգելոցում` Գիլանի մոտ են իջնում Կարմիր գրքում գրանցված բեզոարյան այծերը: Նրանց կարելի է տեսնել 150-200 մ հեռավորության վրա: Նրանց հետ հանդիպման ենք հրավիրում ՀՀ բնապահպանության նախարարության կենսառեսուրսների կառավարման գործակալության պաշտոնյաներին, ովքեր պնդում են, որ հենց Գիլանի հատվածում  բեզոարյան այծեր չկան եւ չեն կարող լինել:

Հոկտեմբերի 11-ին «ԷկոԼուր»-ի աշխատանքային խումբը ժամանեց Խոսրով այն ահազանգի հետքերով, որ Գիլանի հատվածում  շինարարությունը, որն այս տարվա հունիսին բնապահպանության նախարարի հրամանով կանգեցվել էր, վերսկսվել է:

Հիշեցնենք, որ Գիլանում ռեստորանային համալիր հիշեցնող օբյեկտների շինարարությունն իրականացնում է «Հովազաձոր» ընկերությունը, որը 66 տարով վարձակալության է վերցրել 118 հա տարածք: Կառավարության 2007թ. նոյեմբերի 18-ի 1203-Ն  որոշումը, որը հիմք ծառայեց վարձակալության համար, հիմնված է առաջին` 2007թ. մայիսի 24-ի թիվ 673-Ն որոշման վրա:

Բնապահպանության նախարարությունը հենց առաջին որոշման համար պատրաստեց հիմնավորում, որին համաձայն` Գիլանում չկան Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր, իսկ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներից կան միայն թռչուններ եւ սողուններ, եւ որ Գիլանում ապրում են մարդիկ, ովքեր գյուղատնտեսական գործունեություն են ծավալում: Դրա համար հարկավոր է Գիլանի կարգավիճակը իջեցնել: Այսպիսով,  արգելոցի ամենաբարձր Ա1 կատեգորիայից  (Բնապահպանության միջազգային միության տերմինաբանությամբ)  Գիլանը վերածվեց ամենացածր` 4-րդ կատեգորիայի արգելավայրի:

Հասարակության կողմից բարձրացված աղմուկից հետո ՀՀ բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանը սույն թվականի հունիսին կանգնեցրեց շինարարությունը:

Իրավիճակի պարզման համար նշենք, որ Գիլանում մարդիկ չեն ապրում: Այդ տարածքի անունն է Բայբուրդ, որտեղ նախկինում ապրել են ադրբեջանցիներ, ովքեր 80-ականներին հեռացան այդտեղից:  Իրականում մի քանի ընտանիք ապրում է «Խոսրովի արգելոց»-ի կազմում գտնվող Գիլանլարում, որը գտնվում է արգելոցի ծայրամասում` վարձակալված տարածքից 12-14կմ հեռավորության վրա:

Բեզոարյան այծերը, որոնց առկայությունը Գիլանում ժխտում է Բնապահպանության նախարարության կենսառեսուրսների կառավարման գործակալությունը, կարելի է Գիլանում տեսնել ամեն օր` երեկոյան ժամերին: Բեզոարյան այծերը գրանցված են ոչ միայն Հայաստանի Կարմիր Գրքում, այլեւ Միջազգային կարմիր գրքում:

Շինարարական աշխատանքները մինչ օրս չեն վերսկսել: Այս տարվա հունիսին եւ հոկտեմբերին արված լուսանկարնրում երեւում է, որ շինանյութը, ինչպես եւ օբյեկտը մնացել են անփոփոխ (տես ֆոտոռեպորտաժը): Սակայն «Հովազաձոր» ընկերությունը ձեռքերը ծալած նստած չէ: Մեկ ամիս առաջ տարածքում պահակ է հայտնվել, ում խոստովանմամբ նա հսկում է ոչ միայն օբյեկտները, այլեւ ողջ տարածքը:

Նշենք, որ վարձակալած տարածքի միջով անցնում է էկոտուրիստական երթուղին: Սկզբունքորեն, եթե բարձրացված աղմուկը չլիներ, ընկերությունը լիովին կկարողնար արգելել այդ տարածքով անցնելը: Նման իրավիճակը բնորոշ է եւ «Սեւան» ազգային պարկին, որտեղ ոչ ոք չի կարող ափին մոտենալ առանց օբյեկտների տերերի թույլտվության, եւ «Դիլիջան» ազգային պարկին:

Պարադոքսն այն է, որ արգելոցի մեջտեղում գոյություն ունի ուրիշի սեփականություն: Հարցին, թե ինչպես եք պահպանում Գիլանը, Խոսրովի արգելոցի Գառնու տեղամասի պետ Սարգիս Հովհաննիսյանը պատասխանեց. «Իհարկե, հակասություններ կան: Եթե կա տուն, ապա պահակն իրավունք ունի պահակություն անելու. դա օրինական է: Բայց արգելել այդ տարածքի միջով անցնել նա չի կարող: Այդ հակասությունը պետք է լուծում ստանա: Մենք էլ չգիտենք, թե ինչպես այն կլուծվի, եւ հիմա իրականացնում ենք Խոսրովի պաշտպանության հետ կապված մեր իրավունքները` ընդ որում Գիլանի եւ Խոսրովի համար նախատեսված տարբեր ռեժիմներին համապատասխան»:

Կարելի է վստահությամբ ենթադրել, որ եթե Գիլանին արգելոցի կարգավիճակը չվերադարձվի, եւ ամեն ինչ մնա նույն վիճակում, ապա մոտ ապագայում հակասությունն ինքն իրեն կլուծվի: Բացառված չէ, որ Գառնիի տեղամասի կարգավիճակն էլ կփոխեն, եւ այն էլ կառուցապատման տակ կընկնի: Նման ենթադրության համար հիմք է հանդիսանում սույն թվականի հունիսին Բնապահպանության նախարարության պատասխանատու պաշտոնյայի հրապարակային հայտարարությունը, որ  արգելավայրի կարգավիճակի են համապատասխանում նաեւ «Խոսրովի արգելոց»-ի մյուս տեղամասերը` Կաքավաբերդը, Գիլանլարը: Իսկ փոխարենը Խոսրովին իբրեւ հնարավոր է` այլ տարածք տրվի:

Հեշտորեն են մեր պաշտոնյաները տարածքները տարածքներով փոխում: Պատրաստում են հիմնավորումներ, անճանաչելի սահմաններով քարտեզներ, որտեղ, օրինակ, անտառը նշված է որպես աղբավայր («Ջրվեժ անտառապարկ»-ի քարտեզ): Փոխարենն առաջարկում են հատուկ պահպանվող տարածքում ընդգրկել անկենդան տարածքներ` իբրեւ թե հարուստ կենսաբազմազանությամբ` ներկայացված հիմնականում անողնաշարներով, որոնք Հայաստանում հաշվվում են մոտ 17 000 տեսակ:

Կենսաբազմազանությունը պաշտպանող միջազգային կոնվենցիաների համակարգողներ, միջազգային բնապահպանական կազմակերպություններ, պաշտպանեք Խոսրովը: Ով էլ կանգնած չլինի «Հովազաձոր» ընկերության թիկունքում, նա դեռ մեկն է: Եթե զիջենք Գիլանը, ապա կկորցնենք ողջ արգելոցը. այն տարբեր մարդիկ կտոր-կտոր կտանեն. բոլորն էլ լավ ախորժակ ունեն: 

Հոկտեմբեր 15, 2010


Առնչվող նյութեր


Կատեգորիա

ավելին
պակաս

Մարզեր