Անահիտ Փիլոսյան, «Հայք» օրաթերթ
Թեղուտ եւ Շնող գյուղերի ներկայացուցիչներից շատերը Թեղուտի հանքավայրի շահագործումը համարում են գյուղի բնակչության ապրուստի իրական աղբյուր, իսկ բնապահպանները պնդում են, որ հանքավայրի շահագործումը լուրջ բնապահպանական աղետների է հանգեցնելու:
Այս առճակատմանը կարելի էր երեկ ականատես լինել ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակում, որտեղ տեղի ունեցավ «Սեւ ցուլի զոհերը» ֆիլմի շնորհանդեսը: «ԷկոԼուր» տեղեկատվական հկ-ի ստեղծած այս ֆիլմը թեեւ երեք թեժ բնապահպանական կետերի մասին էր՝ Ալավերդի, Թեղուտ, Ախթալա, սակայն ֆիլմից հետո բուռն, երեք ժամանոց քննարկում ընթացավ առաջին երկու խնդիրների վերաբերյալ: Պատճառը թերեւս այն էր, որ երկուսն էլ առնչվում էին «Վալլեքս» ընկերությանը, որի շահերն էլ պաշտպանում էին Վահրամ Ավագյանը եւ Ռուբեն Պապոյանը:
«Մենք մեր ֆիլմում ուզեցել ենք տեսնել, թե մարդն այստեղ իրեն ինչպես է զգում: Երբ մենք գնացինք Ախթալա, հասկացանք, որ Հայաստանի հյուսիսը գտնվում է շատ ծանր էկոլոգիական վիճակում»,- ֆիլմի պրեմիերայից առաջ ասում էր «Էկոլուր» տեղեկատվական հկ-ի ղեկավար Ինգա Զարաֆյանը: Ֆիլմում ասվում էր, որ «Վալեքսին» պատկանող Ալավերդու պղնձաձուլական կոմբինատը հիմնական շահույթը ստանում է պղնձի համաշխարհային բարձր գների, բանվորների ցածր աշխատավարձերի եւ բնապահպանական տուգանքների նվազեցման շնորհիվ: Ինչ վերաբերում է Թեղուտին, ապա այստեղ, բացի բնապահպանական խնդիրներից, գյուղացիները խոսում էին էժան գներով իրենց հողերի վաճառքի մասին:
Ֆիլմում հնչեցված մեղադրանքները բնականաբար «Վալլեքս»-ի ներկայացուցիչները հերքում էին: Վահրամ Ավագյանը հայտարարեց, որ ֆիլմն անհիմն մեղադրանքներ է հնչեցնում, իրենք ոչ մի օրենք չեն խախտել, գյուղացիներին չեն շահագործել, բնապահպանական տուգանքները չեն նվազել: Ռուբեն Պապոյանն էլ ավելացրեց, որ արտանետումների վնասակարությունը նվազեցնող ֆիլտրերը իրենք գնել են, ինչպես խոստացել են, սակայն չեն տեղադրում քիչ արտադրանք տալու պատճառով: Բացի այդ, Ալավերդու կոմբինատը, ամենայն հավանականությամբ, 2009թ. հունվարից կփակվի, «ACP»-ի շահերը ներկայացնողի հավաստմամբ, փակումը լինելու է ժամանակավոր:
Հետաքրքրական էր, որ երեկվա քննարկմանն անուղղակի կերպով «ACP»-ի շահերն էին պաշտպանում Թեղուտ գյուղի դպրոցի տնօրեն Վառլեն Բաբայանը եւ Թեղուտի գյուղապետ Հարություն Մելիքսեթյանը: Տնօրենն ասում էր, որ իրենք ուզում են բարեկեցիկ ապրել, իսկ դրա համար հանքի շահագործում է անհրաժեշտ, պարոն Մելիքսեթյանն էլ պնդում էր, որ «մայկա հագնելով Թեղուտ չեն պաշտպանում» եւ սրահում հավաքվածներն էլ իրենցից սրտացավ չեն անտառի նկատմամբ: Նրանց այս բացատրությունները, սակայն, դահլիճում դժգոհությունների տեղիք էին տալիս. ընդ որում դժգոհում էին ոչ միայն բնապահպանները: Տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանն ասում էր, որ բացի այն, որ տնտեսապես շահավետ չէ, այն ահռելի վնասներ է հասցնելու. «Որքանով է ճշգրիտ այն մոտեցումը, որ գործունեության արդյունքում երեք գետ վերանալու են, ոչ ֆլորան, ոչ ֆաունան էն տեսքով չեն պահպանվելու: Ինձ ավելի շատ վրդովեցնում է այն, որ գետի արժեքը գնահատվել է ձկան արժեքով, որը կազմում է 175 հազար դրամ»: Տնտեսագետը պատրաստակամություն հայտնեց իր համեստ աշխատավարձով գնել եւս մի հինգ գետ եւ նվիրել Հայաստանին:
Մայիս 14, 2008