«Մարցիգետ 1» փոքր ՀԷԿ` մոնիտորինգի արդյունքներ (Լուսանկարներ)

ԷկոԼուր 

«Աջակցություն փոքր ՀԷԿ-երին վերաբերող բարեփոխումներին` գետային էկոհամակարգերի կայուն օգտագործման նպատակով հանրության և ՀՀ բնապահպանության նախարարության երկխոսության միջոցով» ծրագրի շրջանակներում փորձագիտական խումբն այցելեց «Մարցիգետ 1» փոքր ՀԷԿ: «Մարցիգետ 1» փոքր ՀԷԿ-ը գտնվում է ՀՀ Լոռու մարզի  Մարց համայնքի  վարչական տարածքում: ՓՀԷԿ-ը կառուցված է Մարց գետի վրա (երկարությունը՝ 29կմ): ՓՀԷԿ-ը շահագործում է «Մարցէներջի»  ՍՊԸ-ն:

Նշենք, որ այցի օրը ՓՀԷԿ-ի ղեկավարությունը չէր կարողացել սպասել փորձագիտական խմբին, այդ պատճառով խումբը չայցելեց ՓՀԷԿ-ի շենք: Ներկայացնում ենք միայն ջրառ հանգույցում կատարած դիտարկումների արդյունքները:

Մոնիտորինգի արդյունքում փորձագիտական խումբը պարզեց.

• ՓՀԷԿ-ը շահագործման է հանձնվել 2014թ-ին:
• Ըստ նախագծի՝ ՓՀԷԿ-ի ստատիկ ճնշումը 110մ է, հաշվարկային ճնշումը` 84.3 մ, ՓՀԷԿ-ի կողմից օգտագործվող հաշվարկային ելքը՝ 2.8  մ<sup>3</sup>/վ, դրվածքային հզորությունը  1.89 ՄՎտ է: Էլեկտրաէներգիայի փաստացի օգտակար առաքումը, ըստ ՀԾԿՀ-ի 2015թ. հունվարի 1-ի տեղեկանքի՝  8.6 մլն.կՎտ.ժամ է, հաշվարկային արտադրությունը 8.59 մլն. կՎտ.ժամ: Լիցենզիայի ժամկետը` 22.10.2014-22.10.2029թթ., կառուցման ջրօգտագործման թույլտվության ժամկետը՝ 10.10.2012-10.02.2013թթ.:
• Ջրառի և ջրահեռացման կետերի իրական կոորդինատների ու Ջրօգտագործման թույլտվության կոորդինատների միջև կան զգալի անհամապատասխանություններ։
• Ջրառ հանգույցը կառուցվել է նախագծային խախտումներով.   ըստ նախագծի` պետք է լիներ 29.5 մ երկարություն 1.5 մ լայնություն ունեցող երկաթբետոնյա ձկնանցարան, սակայն իրականում տեղադրված էր պողպատյա կոնստրուկցիա, որն ուներ մոտ 2 մ երկարություն, 1 մետր լայնություն և 3 աստիճան։ Նման ձկնանցարանը չի կարող ապահովել գետում բնակվող ձկների բնականոն տեղաշարժը:
• Նախագծով նախատեսված է 3 մ բարձրությամբ և 22.9 մ  լայնությամբ բետոնե ջրթափային պատվար:
• Չկա նախագծով նախատեսված ձկնապաշտպան ցանցը, միայն աղբորսիչ է:
• Պոլիէթիլենային շշերը ջրից կուտակվում են ափին մոտ:
• Մարց գետը հայտնի է եղել կարմրախայտի մեծ պաշարներով, սակայն ներկայում այդ ձկների պաշարները պակասել են: Առավել հաճախ հանդիպում են Կուրի բեղաձուկը և արևելյան տառեխիկը:
• Բնապահպանական թողքը «Մարցիգետ 1» ՓՀԷԿ-ի ջրօգտագործման թույլտվությամբ  եւ ՓՀԷԿ-ի կառուցման նախագծով սահմանված է 0.1 մ<sup>3</sup>/վ:
• Ավելցուկային ելքը դեպի գետ էր բաց թողնվում  ջրթափ պատվարի միջոցով:
• Ջրառ հանգույցում ջրաչափական սարք չկա:
• Ջրառում բացակայում է ջրի մակարդակի ավտոմատ կառավարման համակարգը:
•  «Մարցիգետ 1» ՓՀԷԿ-ի  դերիվացիոն խողովակաշարը, որի երկարությունն, ըստ նախագծի 4850մ է, տրամագիծը՝ 1220մմ,  անցնում է Մարց գետի կողքով:
• Մարց գետի վրա կառուցված «Մարցիգետ 1» (ըստ նախագծի՝ խողովակաշարի երկարությունը 4850մ) և «Մարցիգետ 2» ՓՀԷԿ-երի (ըստ նախագծի՝ խողովակաշարի երկարությունը 4850մ)դերիվացիայի գումարային երկարության (2818 մ և 2962մ) տոկոսային հարաբերությունը գետի երկարության հետ կազմում է (գետը խողովակի մեջ է վերցված գումարային 10630մ տարածքում) 36.65%:   
• ՓՀԷԿ-ը մոտ է Դսեղի անտառտնտեսությանը:
• Ըստ նախագծի՝ նախատեսված է 2 ագրեգատ:
• Ըստ «Հաշվարկային կենտրոն» ՓԲԸ-ի տվյալների` «Մարցիգետ 1» ՓՀԷԿ-ը 2014թ-ին աշխատել է 3 ամիս՝ արտադրելով 328587 կՎտ էլեկտրաէներգիա:

Առաջարկություններ` 

1. Կառուցել ձկնանցարան Մարց գետում բնակվող ձկների կենսական պահանջներին համապատասխան՝ ապահովելով բնապահպանական թողքի անցումը ձկնանցարանով:
2.  Տեղադրել ձկնապաշտպան կառույց՝ մանրաձկների անցումը դեպի ՓՀԷԿ-ի խողովակաշար բացառելու նպատակով: 
3. Վերանայել ՋԹ-ով սահմանված էկոլոգիական թողքի չափաքանակը` ապահովելու գետի էկոլոգիական հավասարակշռությունը:
4. Ջրառում տեղադրել ջրաչափական սարք եւ ջրի մակարդակի կառավարման ավտոմատ համակարգ:

Նյութը պատրաստվել է «Աջակցություն փոքր ՀԷԿ-երին վերաբերող բարեփոխումներին` գետային էկոհամակարգերի կայուն օգտագործման նպատակով հանրության և ՀՀ բնապահպանության նախարարության երկխոսության միջոցով» ծրագրի շրջանակներում` ՄԱԶԾ-ԳԷՀ Փոքր դրամաշնորհների ծրագրի աջակցությամբ:

Օգոստոս 31, 2015 at 18:30